دنیای شعر ، كودك و ...
 

 درباره دکتر فرخنده مفیدی،عضو هيئت علمي دانشگاه علامه طباطبائي(ره)(دانشكده روانشناسي و علوم تربيتي)

فرخنده مفيدى، متولد ۱۳۲۸ اهواز
ـ اخذ مدرك ديپلم طبيعى از دبيرستان نظام وفا، اهواز
ـ اخذ مدرك ليسانس علوم تربيتى از دانشگاه ابوريحان تهران، ۱۳۵۳
ـ اخذ مدرك فوق ليسانس آموزش وپرورش (تعليم و تربيت) كودكان از دانشگاه ايالتى فلوريداى ايالات متحده
ـ اخذ مدرك دكتراى آموزش وپرورش كودكان (با گرايش كودكان پيش از دبستان) از دانشگاه ايالتى فلوريدا، ۱۳۵۹
ـ استاديار دانشگاه علامه طباطبايى از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۷۳
ـ دانشيار دانشگاه علامه طباطبايى از سال ۱۳۷۳ تاكنون
ـ دريافت لوح تقدير از دفتر رياست جمهورى ايران به عنوان يكى از ۶۰ زن نام آور ايرانى، ۱۳۷۹
ـ دريافت لوح تقدير پنجمين جشنواره مطبوعات (در بخش مقاله)، ۱۳۷۷
ـ دريافت لوح تقدير دفتر جهاد دانشگاهى دانشگاه الزهرا به عنوان زن پژوهشگر، ۱۳۷۷
ـ مديركل تحصيلات تكميلى دانشگاه علامه طباطبايى از سال ۷۹ تا مهرماه ۱۳۸۵
ـ مسئول دفتر ويژه استعدادهاى درخشان دانشگاه علامه طباطبايى
ـ مدير گروه آموزش و پرورش دانشگاه علامه طباطبايى ۷۹ـ۱۳۷۸
ـ تأليف ۳۰ مقاله علمى


ـ تأليف كتاب هاى:
۱ـ آموزش وپرورش پيش دبستاني و دبستاني
۲ـ مديريت مراكز پيش دبستانى
۳ـ آموزش خانواده
۴ـ برنامه آموزش و پرورش
۵ ـ چگونه با كودكان و نوجوانان برخورد كنيم

۶-برنامه آموزش و پرورش در دوره پيش از دبستان

ترجمه كتاب هاى:
۱ـ شيوه هاى فرزندپرورى (۶ جلد)
۲ ـ مرديم از اين همه مشق


به گواهى اسناد و مدراك موجود مى توان گفت كه او نخستين ايرانى دانش آموخته در مقطع دكتراى آموزش و پرورش (تعليم و تربيت) كودكان پيش از دبستان است و شايد اغراق نباشد اگر گفته شود كه در زمينه تعليم و تربيت كودكان پيش دبستانى، حرف اول را در كشور ما مى زند. او كسى نيست جز فرخنده مفيدى.
مفيدى متولد ۱۳۲۷ اهواز است. تحصيلات ابتدايى و متوسطه را به ترتيب در دبستان «ناموس» و «نظام وفا» گذراند و در رشته طبيعى (علوم تجربى) ديپلم گرفت. مدتى بعد به عنوان سپاهى دانش به مدت ۶ ماه آموزش ديد و سپس براى مبارزه با بى سوادى عازم روستاى حميديه اهواز شد.
مفيدى اعتقاد دارد كه ورود هر نوع فرهنگى به روستا مى تواند تغييرات ظاهرى و فكرى به وجود بياورد. او بالابردن سطح سواد و دانش افراد جامعه از جمله روستاييان را قوت مى داند و مى افزايد كه در آن زمان معمولاً روستاها آمادگى پذيرش ارتقاى سطح رفاهى را نداشتند. به ياد مى آورد پدرش كه تحصيلاتى در حد سيكل (كلاس نهم) داشته، محتويات كتاب هاى دينى، مذهبى، تاريخى و حماسى را براى فرزندانش نقل مى كرده و مفيدى از اين طريق با داستان هاى حماسى مثل رستم و اسفنديار و اشعار شاعرانى همچون حافظ و سعدى آشنايى پيدا كرده است. مادربزرگش كه سواد مكتب خانه اى داشته، قصص مذهبى را كه عمدتاً حاوى پند و نصيحت است مى خوانده و مادرش نيز جزو اندك زنانى بوده كه تحصيلات ابتدايى داشته و اجازه مى داده است كه او پاى صحبت افراد بزرگتر بنشيند. او كه پنجمين فرزند از ميان ۸ فرزند خانواده بود، يادآورى مى كند كه علاقه به كتاب و كتابخوانى و عطش خاص دانستن را در برادران و خواهرش هم مى ديده است.
از دوره دبيرستان ياد مى گيرد كه كتاب هاى غيردرسى را به صورت مستقل بخواند و در همان دوره است كه كتاب هاى داستانى و تاريخى از جمله آثار ويكتور هوگو را مطالعه كرده است.
به نظر مفيدى، داستان ها و رمان هايى را مطالعه كرده كه هدايتگر بوده و در تقويت انشاءنويسى اثرگذار بوده اند و در بالابردن گنجينه كلمات، درست نويسى و درست گويى به او كمك كرده اند.
به ياد دارد به خاطر شاگرداول شدن در همه پايه هاى تحصيلى ابتدايى و دبيرستان، مورد تشويق قرار مى گرفته است و در كلاس ششم ابتدايى در كل منطقه آموزشى اهواز شاگرد اول مى شود. از جمله اعضاى ديگر خانواده مفيدى كه به تحصيلات عاليه پرداخته، يكى از برادرانش است به نام عبدالعظيم مفيدى كه دكتراى اقتصاد گرفته و در ايالات متحده به تدريس مشغول است.
از آنجا كه فرخنده مفيدى سپاهى ممتاز مى شود، تسهيلاتى را براى ادامه تحصيلش اختصاص مى دهند و بعد از موفقيت در امتحان ورودى دانشگاه ابوريحان، دانشجوى آن دانشگاه در رشته علوم تربيتى مى شود. وى معتقد است كه تحصيل در رشته علوم تربيتى و معلم شدن، به ويژه براى خانم ها مناسب تر است. مفيدى مى گويد: «در گذشته، مديريت دبستان يا دبيرستان به واسطه يك زن باعث شهرت آن مى شد. مثلاً دبيرستان نظام وفا در اهواز به علت قدرت سازماندهى و مديريت خانم شيبانى بود كه خانواده ها با اطمينان و امنيت خاطر، دخترانشان را براى تحصيل به آنجا مى فرستادند.» از معلم رياضى خودش در پايه ششم ابتدايى يعنى خانم رخشنده سيرجانى به نيكى ياد مى كند و از خانم حقيقت، معلم شيمى دبيرستان كه فردى منضبط و مقتدر بود و به نظم و انضباط اهميت مى داد نيز خاطره هاى خوشى دارد. خوش اخلاق و مهربان بودن معلمان و توانايى ارتباط برقراركردن آن ها با دانش آموزان را موجد انگيزه ارزيابى مى كند.
براى فرخنده مفيدى ورود به دانشگاه ابوريحان جذابيت هاى خاصى داشته است. در اين دوره رمان ها و كتاب هاى داستان چندجلدى و تاريخى را مطالعه مى كرده است و از جمله خواندن كتاب «سينوهه» را به خاطر دارد.
با فراغت از تحصيل در دوره ليسانس و احراز رتبه اولى، موفق مى شود براى اعزام به خارج مقدمات سفر را آماده كند و در نهايت پس از يك سال كار به عنوان مربى در دانشگاه ابوريحان، به همراهى همسرش به ايالات متحده برود.
علاقه وافر مفيدى به مطالعه و تحقيق باعث مى شود كه به معناى واقعى به تفريح وتفرج در آمريكا نپردازد و دائماً در كتابخانه دانشگاه ايالتى فلوريدا حضور داشته باشد تا از امكانات موجود در آنجا بهره گرفته و هنگام بازگشت به وطن به كار گيرد.
به نظر مفيدى، آزادى دسترسى افراد به هر نوع كتاب در آنجا يك مزيت به شمار مى آمد. او اعتقاد دارد كه آزادى انتخاب به انسان، وسعت فكر مى دهد و وقتى انسان با ديدگاه هاى متفاوت آشنا باشد مى تواند به نقد آنها بپردازد و اشكالات كتاب ها و تئورى هاى مختلف را بفهمد. البته او استثنايى هم بر آزادى دسترسى به كتاب قائل است و آن، اين كه كتاب، حاوى مطالب غيراخلاقى يا مستهجن باشد.
مفيدى وقتى مى خواهد ميزان علاقه خودش به كتاب و كتابخوانى را به شكل قابل دركى بيان كند، مى گويد: «ما حتى با افكار اساتيد بزرگ دانشگاه فلوريدا از جمله آقاى گانيه كه ديدگاه يادگيرى زنجيره اى را ارائه داده است، تفريح مى كرديم و كاوشگرانه نظريات چنين استادانى را مطالعه مى كرديم
در سال هاى بعد از انقلاب كه دانشگاه علامه طباطبايى با ادغام مدارس عالى و دانشگاه هايى همچون مدرسه عالى شميران، دانشگاه آزاد و دانشگاه ابوريحان تشكيل شد، مفيدى نيز از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۳ به عنوان استاديار رسمى آزمايشى و سپس از سال ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۳ به عنوان استاديار رسمى قطعى به كار تدريس مشغول مى شود.
پايان نامه فوق ليسانسش درباره اثرات خواندن در پيشرفت تحصيلى كودكان بوده است. او در تحقيقاتش به اين نتيجه مى رسد كه نحوه صحيح خواندن موجب مى شود كه كودكان در زمينه هاى ديگر هم بيشتر موفق باشند. تز دكترايش را به اثرات طلاق و غيبت يكى از والدين بر رشد و پيشرفت زبان و مهارت هاى كلامى كودكان ۳ تا ۵ ساله در مهدهاى كودك اختصاص مى دهد.
انگيزه خودش براى انجام كار تحقيقى در اين حوزه را تأثير خانواده سالم بر فرزندان مى داند و اين كه خانواده هاى بسامان مى توانند اثرات تربيتى مثبتى بر فرزندان و نسل ها بگذارند و خانواده هاى نابسامان كه حضور فيزيكى يكى از والدين هم عملى نيست، به فرزندان و جامعه ضربه مى زنند و موجب آسيب ديدن كودكان از نظر يادگيرى مهارت هاى سخنگويى و پيشرفت زبان مى گردند.
به نظر مفيدى، در خانواده هايى كه به طلاق منجر مى شوند و يا غيبت پدر يا مادر به هر دليل طولانى مى شود، كودكان رشد كلامى ضعيف ترى دارند، از لحاظ سخنگويى و پختگى زبان دچار مشكل خواهند شد و نمى توانند با ديگران ارتباط درست برقرار كنند. اما كودكانى كه در خانواده هاى سالم هستند، امنيت عاطفى و روانى بيشترى احساس مى كنند و از پختگى زبانى و كلامى زيادى برخوردار خواهند شد.
فرخنده مفيدى به عنوان نخستين ايرانى داراى مدرك دكتراى آموزش و پرورش پيش از دبستان، رئيس كميته برنامه ريزى شوراى عالى انقلاب فرهنگى مى شود و به كمك همكارانش نخستين دوره ليسانس آموزش پيش دبستانى و دبستان را در دانشگاه علامه طباطبايى راه اندازى مى كند. بعدها نيز دوره كارشناسى ارشد اين رشته داير مى شود و او اميدوار است نخستين دوره دكتراى اين رشته نيز راه اندازى شود.
فرخنده مفيدى علاوه بر تأليف چندين كتاب و مقاله، به ترجمه كتابى ۶ جلدى با عنوان «شيوه هاى فرزند پرورى» اقدام مى كند. اين كتاب كه در سال ۲۰۰۰ ميلادى در آمريكا به چاپ رسيده، روش صحيح تربيت كودكان را به صورت گام به گام از تولد تا دوره هاى شيرخوارگى و نوپايى را آموزش مى دهد. مقالاتى هم كه او تأليف كرده در مورد مسائل كودكان، خانواده ها، نحوه برقرارى ارتباط صحيح ميان خانواده و مراكز آموزشى، اثرات تلويزيون وفيلم بر كودكان و نقش تربيتى معلمان و ضرورت آموزش پيش از دبستان است.
در عرصه عمل هم به مدت ۲ سال (۷۹ـ۱۳۷۸) مديركل امور كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستى كشور مى شود و مى كوشد با فعاليت ها و برنامه ريزى هاى خاصى ميزان كودكان ايرانى كه تحت آموزش پيش از دبستان قرار مى گيرند، افزايش يابد. يكى از ايده هاى مفيدى براى گسترش مراكز پيش دبستانى اين بوده كه به صورت راحت ترى به فارغ التحصيلان رشته آموزش و پرورش پيش از دبستانى مجوز تأسيس مهدهاى كودك و مراكز پيش دبستانى بدهند.
امروزه، ميزان بالاى تحت پوشش قراردادن كودكان در مراكز پيش دبستانى به عنوان شاخص توسعه قلمداد مى گردد و در كشورهاى توسعه يافته حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد كودكان زير ۶ سال به مراكز پيش دبستانى راه پيدا مى كنند. اين رقم در ايران حدود ۱۲ درصد است. مفيدى آموزش پيش دبستانى را از بديهيات آموزش و پرورش در سال هاى اخير در جهان مى داند.
او پايين بودن ميزان و تعداد كودكان راه يافته ايرانى را به مراكز پيش دبستانى ناشى از مشكلات فرهنگى و مالى مى داند. مفيدى معتقد است كه نخستين مهدهاى كودك در جهان به منظور محروميت زدايى در آلمان و انگلستان تأسيس شدند ولى در ايران انگيزه مالى و كسب سود در اين زمينه نقش داشته است. به نظر او، هنوز باور واقعى به آموزش پيش دبستانى در جامعه وجود ندارد. او براى موفقيت در اين راه تأسيس مراكز تربيت مربى را پيشنهاد مى كند و اين كه آموزش پيش دبستانى بايد به هر حال متولى واقعى داشته باشد و به صورت مشخص در بودجه كشور، مبالغى به اين بخش از آموزش اختصاص پيدا كند.
مفيدى همچنين عضو كميته تغيير نظام آموزشى كشور، عضو انجمن علمى كودكان، عضو انجمن ايرانى تعليم و تربيت، عضو هيأت تحريريه پژوهش در تعليم و تربيت و عضو تحريريه فصلنامه علوم تربيتى دانشگاه علامه طباطبايى بود. وى با حضور در برنامه هاى تلويزيونى و راديويى از قبيل «گفت وگوى خانواده» و «صبح و زندگى» در عرصه اطلاع رسانى و مشاوره فعاليت داشته و در بهمن سال ۱۳۸۱ در دانشگاه علامه طباطبايى از او به عنوان يكى از خدمتگزاران نشر دانشگاهى تقدير به عمل آمده است.
او هم اكنون مشغول تأليف دو كتاب در زمينه روش هاى نوين آموزش و پرورش پيش دبستانى و سازماندهى فضاى آموزشى است.
وى معتقد است، يك زندگى شيرين بايد توأم با شور و هيجان و هدفمندى باشد و وقتى هم زندگى هدفمند باشد، انسان احساس پوچى نمى كند.
مفيدى معتقد است كه در نظام خلقت و در همه چيز، زيبايى وجود دارد و انسان ها بايد نسبت به همديگر محبت و عشق بورزند.
وى مى افزايد: هنگامى كه مطالب يك كتاب را مى خوانيم، بايد بتوانيم آن را به مهارت تبديل كنيم و تغيير نگرش نيز به وجود بياوريم تا آن مطالب حالت كاربردى داشته باشند و فرد به آن آموزه ها واقعاً اعتقاد پيدا كند.
او معتقد است اگر استادان ايرانى با همديگر مشاركت و همراهى داشته باشند و از امكانات قابل قبولى هم برخوردار شوند، مى توانند به نظريه پردازى روى بياورند. او وجود امنيت عاطفى و روانى را نيز در اين امر، دخيل مى داند و مى گويد: «كار گروهى در ايران ضعيف است و استادان هم بايد اعتماد به نفس لازم را پيدا كنند.» مفيدى مى گويد: «بالاخره براى نظريه پردازى بايد به صورت گروهى كار كرد و نظريه هم با نام يك نفر شناخته شود ولى منيت موجود در ميان برخى استادان باعث مى شود كه همكارى گروهى در ايران ضعيف باشد. » او آمادگى پذيرش جامعه را براى استقبال از ديدگاه هاى جديد در نظريه پرداز شدن استادان ايرانى اثرگذار مى داند.
در نهايت هم مى گويد كه زنان توانايى هاى فراوان و روحيات خاصى دارند و اگر از آنها در كنار فرزندپرورى و رسيدگى به امور منزل، در امور ديگرى كه شايستگى اش را دارند استفاده شود و جامعه از توليدات و تراوش هاى فكرى آنان بهره مند شود، زندگى بسيار شيرين مى شود و اداره امور به شكل بهترى عملى خواهد شد.

منبع:shamimnet.com

+ نوشته شده در  سه شنبه 17 بهمن1385ساعت 12:11 بعد از ظهر  توسط علي  |